Overweging 2017-01-15

 

2017-01-15

Oecumenische viering  in de Vredebergkerk te Oosterbeek

Week van Gebed voor de eenheid

Raad van Kerken Ooosterbeek, Doorwerth-Wolfheze-Heveadorp

Ds. Petra Doorn, PKN-Oosterbeek

Nico van Schaik, Zalige Titus Brandsma Parochie – OLVL geloofsgemeenschap Doorwert-Heveadorp-Wolfheze

 

1ste Lezing: 1 Koningen 19:8-13a

8 Toen stond Elia op. Hij at en hij dronk. Dat gaf hem genoeg kracht om in veertig dagen en veertig nachten naar de berg Horeb te lopen, de berg van God.9 Daar ging hij in een grot liggen slapen.

De volgende ochtend begon de Heer tegen hem te spreken. Hij zei: ‘Waarom ben je hier, Elia?’ 10 Elia antwoordde: ‘Heer, machtige God, ik heb met al mijn kracht voor u gevochten. Maar de Israëlieten blijven ontrouw aan u. Ze hebben uw altaren verwoest en uw profeten gedood. Ik ben de enige die nog overgebleven is. En nu willen ze ook mij doden!’ 11 De Heer zei tegen Elia: ‘Kom naar buiten, ga op de berg staan om mij te ontmoeten.’

Toen kwam de Heer voorbij. Het begon met een zware storm. Het waaide zo hard dat de berg begon te schudden en de rotsen openscheurden. Maar de Heer was niet in de storm. Na de storm kwam er een aardbeving. Maar daarin was de Heer ook niet.12 Na de aardbeving kwam er een vuur, maar de Heer was ook niet in het vuur.

Na het vuur klonk er alleen het zachte suizen van de stilte.13 Toen Elia dat hoorde, deed hij zijn mantel voor zijn gezicht. Hij liep naar buiten en ging voor de opening van de grot staan.

 

 

Brief: 2 Korintiërs 5, 14a

14 Het is de liefde van Christus die ons beweegt.

 

Evangelielezing: Matteüs 6, 7-8

7 Als je bidt, moet je niet steeds maar door blijven praten. Dat doen de mensen die andere goden vereren. Ze denken: Hoe meer ik praat, hoe beter mijn god luistert! 8 Dat moeten jullie dus niet doen. Want je Vader weet allang wat je nodig hebt. Dat weet hij al voordat je het gevraagd hebt.

 


Overweging

Broeders en zusters, deze week is de ‘Week van het Gebed voor de Eenheid’ en dat vieren wij nu oecumenisch. De naam van deze week bestaat uit twee onderwerpen, uit ’eenheid’ en uit ‘gebed’.

 

‘Eenheid’, kan die ook verder reiken dan de oecumene tussen Reformatorische en (Rooms) Katholieke kerken? Kan die ook ruimer gezien worden? De Bijbel geeft diverse handreikingen dat eenheid ook breder opgevat kan worden.

En dan ‘gebed’ en de mogelijke wijzen van bidden, ook daar geeft de Bijbel handreikingen voor. Onder andere in de lezingen van vandaag. De evangelielezing en de lezing over Elia gaan over bidden en over hoe God tot ons kan komen in gebed en in stilte.

 

Wat kan verstaan worden onder ‘Eenheid’? De Bijbel geeft daar op diverse plaatsen aanduidingen voor. Ik zal er enkele noemen uit de ‘Bijbel in gewone taal’. Er staat geschreven: ‘Omdat jullie in Christus geloven, vormen jullie een eenheid. Verschillen zijn niet belangrijk meer’. En ook ‘Bid voor alle Christenen’. In de brief aan de Korintiërs staat: ‘Het is de liefde van Christus die ons beweegt’. Met deze teksten lijkt de eenheid zich te beperken tot alleen Christenen. Maar is dat ook zo bedoeld of kan dit ook anders uitgelegd worden?

Er staat ook geschreven: ‘Iedereen die het goede doet is een kind van God’. Wat is dan het goede doen? Er staat ook: ‘Houd evenveel van je medemensen als van jezelf’. Dat is één van de grote verschillen tussen het nieuwe en het oude testament.

 

Wie zijn ‘kinderen van God’? Dat zijn die mensen die God eren door te leven vanuit ‘Gods wil. God is in alles om ons heen, in alle levende wezens, dus ook in ons!. Zoals de abt van de Trappisten in Tilburg aangeeft: “Op de bodem van ons hart en in het puntje van onze ziel, daar woont God”. Als je jouw hart durft open te stellen, dan vind je daar de toetssteen voor al je handelen. En als je stil durft te worden in je hart, dan kan God je daar bereiken en kunnen woorden in je opkomen die je sterken of je troosten of je nieuwe vergezichten geven.

 

Bidden, wat is dat en waar brengt je dat? In het evangelie van vandaag staat ‘Als je bidt, moet je niet steeds maar door blijven praten. Dat moeten jullie dus niet doen. Want je Vader weet allang wat je nodig hebt. Dat weet hij al voordat je het gevraagd hebt’.

En in de eerste lezing staat dat er alleen het zachte suizen van de stilte klonk en dat Elia daardoor wist dat God tot hem ging spreken. Is stilte dan ook een vorm van bidden?

 

Hoe heb ik in mijn jeugd leren bidden in een NH kerk met verbinding met de Greformeerde Bond? Dat was door het bidden van formulegebeden. Er werd gebeden in kerktaal. Er werd steeds gezegd dat bidden zo belangrijk was, maar wat bidden was leerde ik niet echt. Ook nadat ik in 1988 gelijk met mijn jongste zoon gevormd ben, en daarmee toegetreden tot de RK Kerk, wist ik nog steeds niet echt hoe te bidden. Ja, wel het Onze Vader. Voor mij is de kracht van het Onze Vader dat we dat allemaal bidden, over de hele wereld. Ik had intussen geleerd dat voor mij geloof fijn is, dat geloof Licht en Vreugde in het leven brengt en niet alleen maar ‘hel en verdoemenis’. Ik leerde dat geloof ook tot steun kon zijn. En dat bleek ik nodig te hebben! Je wordt ouder en er gebeuren rampen in je leven. Eerst het overlijden van onze jongste zoon, daarna het overlijden van mijn lieve vrouw. Dan sterf je van binnen voor een deel af, ga je door een hel heen en kom je langzaamaan weer een beetje tot een soort van nieuw leven, tot een ‘wederopstanding’.

 

Ergens in die tijd heb ik geleerd in stilte te gaan. En in die stilte woorden tot mij te laten komen of heldere gedachten te krijgen. Sindsdien begin ik de dag met stilte, nadat de poes van onze overleden zoon eten heeft gehad. Als mijn hoofd erg vol is, dan gebruik ik een enkel woord of een korte tekst in mijn geest en herhaal dat. Een woord zoals ‘vrede’ of ‘liefde’. Ik kijk dan voor mij uit. Soms wordt dan mijn blik wazig en soms ook niet. En als de tijd daar is, dan blijk ik het Onze Vader te bidden. Daarna kan ik opstaan en de dag beginnen. Soms krijg ik enkele woorden mee. Soms ook niet. In ieder geval brengt dit rust in mijn hoofd, werd en wordt de verwarring minder en kon en kan ik open blijven staan naar warme mensen om mij heen.

 

Ook op mijn pelgrimsreis naar Salamanca in Spanje, in de voetsporen van onze overleden zoon, kon ik tot stilte komen. Dat was in de natuur, in kapellen, in kerken en in de dagelijkse regelmaat van het reizen.

 

Weer thuis bleek ik niet meer zonder stilte en dagelijkse Bijbellezing te kunnen. Door de lezingen en de stilte blijk ik op de een of andere wijze God tot mij toe te laten. In de lezingen zie ik soms wat voor mij nodig is of wat aansluit bij wie ik ben of hoe ik in het leven kan staan en er voor de ander kan zijn. Soms komen woorden vanzelf en die kunnen dan een antwoord zijn op iets waarvan ik nog niet weet dat ik het nodig heb. In het evangelie van vandaag staat niet voor niets: ‘Want je Vader weet allang wat je nodig hebt. Dat weet hij al voordat je het gevraagd hebt’. En dat ervaar ik ook.

 

Wat ik vandaag geprobeerd heb is te laten horen is hoe stilte, naast gebed met woorden, kan meehelpen om tot God te komen. Om met stilte ook tot antwoorden te kunnen komen op levensvragen en tot acceptatie van wat er gebeurt in je leven.

Laten we in deze week van het Gebed voor de Eenheid met elkaar bidden voor vrede tussen mensen en voor de eenheid tussen alle mensen van goede wil. En dat meer mensen gaan leven vanuit Gods wil, kort vertaald als ‘Hoe Gaan Wij Samen Verder’ en dat minder mensen gaan leven vanuit ‘Hoe Kan IK Winnen’. Laten wij werken aan wat ons verbindt en niet aan wat ons scheidt.     Amen

 

Nico van Schaik